آینده‌پژوهی متغیرهای روابط بین‌الملل ایران در سال ۱۳۹۵: کاربردی از تحلیل ساختاری با نرم‌افزار میک.مک در چارچوب آینده‌نگاری راهبردی
کد مقاله : 1155-IRFP-FULL
نویسندگان:
1محمد مهدی مولایی *، 2حامد طالبیان، 3حسین نوری، 4محمد امین خرمی
1دانشجوی دکتری دانشگاه تهران
2دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه خوارزمی / مربی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
3کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی
4کارشناس ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه خوارزمی
چکیده مقاله:
در این مقاله مهم‌ترین متغیرهای روابط بین‌الملل ایران در سال ۱۳۹۵ با استفاده از نرم‌افزار میک.مک در چارچوب آینده‌نگاری راهبردی مکتب فرانسوی، تحلیل ساختاری شده‌اند. نتایج پژوهش «آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۵» که در ابتدای سال منتشر شد، گزارش کرده است که از میان ۱۹۵ متغیر کلیدی ایران در سال پیش‌رو ۱۲ درصد آنها در حوزه روابط بین‌الملل هستند. در این مقاله ما از طریق شناسایی روابط متقابل این متغیرها و انجام دادن تحلیل‌های نرم‌افزاری، نقشه‌های ساختار متغیرها و نقش‌های متفاوت آنها تا پایان سال ۱۳۹۵ را شناسایی کردیم. تحلیل نقشه روابط مستقیم نتایج نشان داد در میان این موارد، «پایداری برجام» متغیر پیشران و نافذ است و با نقش تعیین‌کنندگی و اثرگذاری بالا، تغییرات سیستم به آن وابسته است. چهار متغیر «داعش و سایر گروه‌های تکفیری»، «تقابل منطقه‌‌ای ایران با عربستان سعودی»، «ائتلاف برخی کشورهای عربی منطقه علیه ایران» و «روابط دوجانبه ایران و ایالات متحده آمریکا» دارای هم‌زمان بیشترین اثرگذاری و اثرپذیری بوده و متغیرهای ریسک به‌حساب می‌آیند. علاوه بر این دو متغیر در جایگاه هدف، چهار متغیر در نقش تنظیم‌کننده، دو متغیر وابسته و دو مورد در نقش متغیرهای اهرمی ثانویه خواهند بود. همچنین با لحاظ کردن اثرات غیرمستقیم متغیرها که با الگوریتم‌های ریاضی به‌دست می‌آید، سه متغیر مربوط به عراق، سوریه و نیروهای مسلح در جایگاه متغیرهای ریسک قرار می‌گیرند. نتایج نشان داد مابقی موارد در ناحیه متغیرهای بیرون‌شده قرار دارند و در سال ۱۳۹۵ در عرصه روابط بین‌الملل ایران نقشی اساسی نخواهند داشت. در مقاله به تحلیل نقش‏ متغیرها در ساختار روابط متقابل خواهیم پرداخت.
کلیدواژه ها:
آینده‌پژوهی، آینده‌نگاری راهبردی، تحلیل ساختاری، تحلیل میک.مک، ایران ۱۳۹۵
وضعیت : مقاله برای ارائه شفاهی پذیرفته شده است